દુબઈ ફ્લાઇટ ઘટના અને સ્મિત મછારની બહાદુરી

આકાશમાં અદમ્ય હિંમતની કહાણી

૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ દુબઈથી ઇઝરાયલના તેલ અવીવ જતી ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટ FZ1073માં કો-પાઇલોટે કૅપ્ટન પર ક્રૂર હુમલો કર્યો. ઘાયલ થવા છતાં મૂળ ગુજરાતના કૅપ્ટન સ્મિત મચ્છરે કૉકપિટનો દરવાજો ખોલી મદદ મેળવી, અને બાદમાં મુસાફરો, ક્રૂ અને વિમાનમાં મુસાફરી કરતા બે ઑફ-ડ્યૂટી પાઇલોટ્સે વિમાન સુરક્ષિત રીતે સાઉદી અરબના તાબુકમાં ઉતાર્યું.

વિમાનમાં આશરે ૧૭૪ લોકો હતા, અને કોઈ મુસાફરને ગંભીર ઇજા થઈ નથી. આ ઘટના એક ગુજરાતી પાઇલોટની હિંમત, અનુભવ અને સમયસૂચકતાની કહાણી છે, જેને ભારત અને ઇઝરાયલ બંનેના નેતાઓએ બિરાદી છે.

ઘટનાક્રમ: કૉકપિટમાં શું બન્યું?

વિવિધ વિશ્વસનીય સ્રોતોના આધારે ઘટનાનો ક્રમ આ પ્રમાણે છે:

1. ઉડાન: ૩૦ સપ્ટેમ્બરે ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટ FZ1073 દુબઈ ઇન્ટરનેશનલથી તેલ અવીવના બેન ગુરિયન એરપોર્ટ જવા નીકળી
2. હુમલો: UAEના પ્રાઝીક્યુટર જનરલ મુજબ કો-પાઇલોટે કૉકપિટમાં રાખેલી ઇમરજન્સી કુહાડી (ક્રેશ એક્સ) વડે કૅપ્ટન પર હુમલો કર્યો અને વિમાનના કંટ્રોલ પોતાના હાથમાં લેવાનો પ્રયાસ કર્યો.
3. કટોકટીનો સંકેત: વિમાને પહેલાં સામાન્ય ઇમરજન્સીનો કોડ 7700 અને પછી ગેરકાયદેસર દખલગીરીનો કોડ 7500 પ્રસારિત કર્યો.
4. દરવાજો ખૂલ્યો: ઘાયલ કૅપ્ટને કૉકપિટનો દરવાજો ખોલ્યો, અને મુસાફરો તથા ક્રૂએ હુમલાખોરને કાબૂમાં લીધો
5. નિયંત્રણ પાછું: વિમાન આશરે ૧૭,૦૦૦ ફૂટ (આશરે ૫,૧૦૦ મીટર) નીચે ધસી ગયું હતું, પણ વિમાનમાં મુસાફરી કરતા બે ફ્લાયદુબઈ પાઇલોટ્સે તેને ફરી કાબૂમાં લીધું.
6. ઇમરજન્સી લેન્ડિંગ: વિમાનને સાઉદી અરબના તાબુક સ્થિત પ્રિન્સ સુલતાન બિન અબ્દુલઅજીઝ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર સુરક્ષિત ઉતારવામાં આવ્યું
7. મુસાફરો સલામત: ફ્લાયદુબઈએ બે રિપ્લેસમેન્ટ વિમાન મોકલ્યાં, અને મુસાફરો સલામત રીતે ઇઝરાયલ પહોંચ્યા.

નોંધ: વિમાનમાં સવાર લોકોની સંખ્યા અંગે અહેવાલોમાં થોડો ફરક છે (૧૭૨ અથવા ૧૭૪). કો-પાઇલોટની ઓળખ હજુ સત્તાવાર રીતે જાહેર થઈ નથી, તેથી આ લેખમાં તેનું નામ આપ્યું નથી.

કૅપ્ટન સ્મિત મચ્છર: દરવાજા સુધીનું છેલ્લું પગલું

કૅપ્ટન સ્મિત મચ્છર મૂળ ગુજરાતના છે અને દુબઈમાં રહે છે. તેઓ ૩૯ વર્ષના છે, બે બાળકોના પિતા છે, અને તેમની પાસે ૧૭ વર્ષનો ઉડ્ડયન અનુભવ છે, જેમાંથી ૧૧ વર્ષ કૅપ્ટન તરીકે કામ કર્યું છે

બુધવારના હુમલા પછી અબુ ધાબીની હોસ્પિટલમાંથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથેના વીડિયો કોલમાં તેમણે પોતાનો અનુભવ વર્ણવ્યો. અનેક ઘા વચ્ચે તેઓ ફ્લોર પર ઢળી પડ્યા હતા, અને તેમને અનુભવ થયો કે વિમાન નીચે જઈ રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે દરવાજો બરાબર સામે હતો, અને માર ખાતાં ખાતાં પણ તેમણે છેલ્લા પ્રયાસે તે ખોલી નાખ્યો.

તેમની બહાદુરીના ત્રણ પાસા ખાસ નોંધપાત્ર છે:

• સમયસૂચકતા: ગંભીર ઘાયલ હોવા છતાં તેમણે સમજ્યું કે બચાવનો એક જ રસ્તો છે – બહારથી મદદ. તેમણે પોતાના લાંબા અનુભવને આનું શ્રેય આપ્યું.
• શારીરિક હિંમત: ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેનિન નેતન્યાહૂએ કહ્યું કે મચ્છરે ઘાયલ હોવા છતાં સામનો કરીને મોટી દુર્ઘટના અટકાવી
• નેતૃત્વની નમ્રતા: દરવાજો ખોલીને તેમણે મુસાફરો, ક્રૂ અને ઑફ-ડ્યૂટી પાઇલોટ્સને પરિસ્થિતિ સંભાળવા દીધી. આ ટીમવર્કે સુરક્ષિત લેન્ડિંગ શક્ય બનાવ્યું.

પ્રધાનમંત્રી મોદીએ કહ્યું કે કૅપ્ટનની દરિયાદિલીએ માત્ર જીવન જ નહીં, પણ ભારતીય પાઇલોટ્સની પ્રતિષ્ઠા પણ બચાવી છે. પોતે કૅપ્ટને નમ્રતાથી કહ્યું કે તેમણે કસોટી દરમિયાન પ્રાર્થના કરી હતી અને પ્રભુએ જ તેમને બચાવ્યા છે.

તપાસ અને સરકારોનો પ્રતિસાદ

હુમલાનો હેતુ હજુ સત્તાવાર રીતે સ્પષ્ટ થયો નથી, અને તપાસ ચાલુ છે.

• સાઉદી અરબ: ગૃહ મંત્રાલયની પ્રાથમિક તપાસ (UAEની સુરક્ષા ટીમની ભાગીદારી સાથે) મુજબ કો-પાઇલોટે કૅપ્ટન પર હુમલો કર્યો હતો, જેમાં બંનેને ઇજા થઈ
• UAE: પ્રાઝીક્યુટર જનરલ હમદ સૈફ અલ-શામસીએ આ ઘટનાને «આતંકવાદી કૃત્યનો પ્રયાસ» ગણાવ્યો. તપાસમાં હેતુ, જોડાણો, ટેકનિકલ તપાસ અને ડિજિટલ પુરાવાનો સમાવેશ થશે. સાઉદી અધિકારીઓએ ધરપકડ કરેલા કો-પાઇલોટને UAEને સોંપવામાં આવ્યો છે
• ઇઝરાયલ: નેતન્યાહૂએ કહ્યું કે ઇઝરાયલ તપાસી રહ્યું છે કે કો-પાઇલોટે કોઈના ઇશારે આ કૃત્ય કર્યું હતું કે નહીં.
• ફ્લાઇટ્સ પર અસર: ફ્લાયદુબઈએ ઇઝરાયલ રૂટની ફ્લાઇટ્સ સ્થગિત કરી, અને ઇઝરાયલી એરલાઇન અલ અલે પણ પોતાની ફ્લાઇટ્સ રદ કરી. પરિણામે કેટલાક ઇઝરાયલી નાગરિકો UAEમાં ફસાયા, જેમને અરકિયાની પ્રથમ સ્વદેશ વાપસી ફ્લાઇટ તેલ અવીવ લઈ ગઈ.

વિમાન સલામતી માટે સવાલ

આ ઘટના એવો અઘરો પ્રશ્ન ઊભો કરે છે કે કૉકપિટની અંદરથી જ ખતરો ઊભો થાય તો શું કરવું. ક્રેશ એક્સ ઇમરજન્સીમાં વિમાનનું બાંધકામ કાપવા માટે રાખવામાં આવે છે, પણ અહીં તે જ હથિયાર બન્યું. પાઇલોટ્સની માનસિક તપાસ, બેકગ્રાઉન્ડ વેરિફિકેશન અને કૉકપિટમાં સુરક્ષા પ્રોટોકોલ પર વિશ્વભરમાં ફરીથી ચર્ચા થવાની શક્યતા છે; અંતિમ તપાસ અહેવાલ પછી જ સ્પષ્ટ ભલામણો સામે આવશે.